Het Castillo de Berroquejo (El Pedroso, Cádiz) staat op een heuvel langs de weg van Jerez de la Frontera naar Medina-Sidonia. De locatie is strategisch gekozen: vroeger liep hier de belangrijkste route tussen het noorden en zuiden van de provincie Cádiz. Tegenwoordig raast de snelweg Jerez-Los Barrios langs de voet van de rots.

De naam Berroquejo verwijst naar een 'alleenstaande rots die eruitziet als een enorme grenspaal'. En dat klopt precies: het kasteel troont op een kalkstenen kegel die uit de vlakke omgeving oprijst. Vanaf de snelweg zie je de ruïne tegen de lucht afsteken.

Middeleeuws fort uit de dertiende eeuw

Moren bouwden dit fort in de dertiende eeuw. Later kwam het in handen van de christelijke koningen, die het gebruikten als verdedigingspost tegen invallen vanuit Granada en Noord-Afrika. Alfonso X de Wijze schonk het kasteel aan de Orde van Santa María de España, een ridderorde die hij zelf had opgericht.

Het gebouw past in de mudéjar-stijl: een typisch Spaanse mix van islamitische en christelijke bouwtechnieken. De vierkante toren en muren zijn opgetrokken uit kalkstenen blokken, afgewisseld met rijen bakstenen. Op de hoeken zie je grotere stenen die de constructie verstevigen.

Wat je er nu nog van ziet

De toren staat nog overeind, maar het dak is ingestort. Binnenin zie je de aanzetten van gewelven in de hoeken en resten van bakstenen bogen die ooit het plafond droegen. Een opening in de muur geeft uitzicht op de omgeving.

Van de ringmuur blijven stukken over, vooral aan de zuid- en westkant. Wilde olijfbomen en mastiekstruiken groeien tussen de stenen. Acanthusbladeren – het model voor zuilen uit de klassieke oudheid – bedekken de muren.

Bereikbaarheid en toegang

Je komt er vrij binnen, maar makkelijk is het niet. Het kasteel staat op een rots met verticale wanden. Alleen via smalle spleten tussen de rotsen kun je naar boven klimmen. Trek stevige schoenen aan en reken op een klauterpartij.

Aan de voet van de heuvel liggen stenen en middeleeuwse scherven verspreid. Iets verderop, bij de veedrift die naar Medina leidt, vind je steenhopen die mogelijk van oude constructies afkomstig zijn.

Plek waar koning Alfonso kampeerde

In 1340 sloeg koning Alfonso XI hier zijn kamp op tijdens een veldtocht naar het zuiden. De kroniek vermeldt dat hij drie dagen bij de Guadalete wachtte op zijn troepen, waarna hij op 25 oktober bij Berroquejo stopte. De plek had water (Fuente Rey) en genoeg grasland voor paarden.

Ook daarna bleef dit een rustpunt op de route tussen Jerez en Algeciras. Een reisgids uit 1744 beschrijft hoe reizigers vanuit Medina door olijfgaarden en wijngaarden reden tot ze de toren van Barrueco passeerden.

Van fort tot landerijen

Eind vijftiende eeuw gaf koning Hendrik IV het kasteel en omringend land aan Martín de Vera. De stad Jerez protesteerde heftig: de oppervlakte was enorm (2.640 hectare). Na onderhandelingen bleef er 528 hectare over. De familie Vera kreeg toestemming om de toren te versterken en gebouwen neer te zetten.

Toen de dreiging van invallen verdween, verloor het kasteel zijn militaire functie. Het raakte in verval. Op een kaart uit 1787 staat het getekend met het opschrift 'oud kasteel'.

Beschermd monument tussen snelwegen

In 1985 kreeg het Kasteel van Berroquejo de status van Beschermd Monument. Dat betekent weinig voor de dagelijkse realiteit: snelwegen en hoogspanningslijnen omringen de rots, een steengroeve ligt vlakbij.

Toch blijft de toren staan. Tussen het verkeer en de moderne infrastructuur steekt de ruïne af tegen de horizon. Een getuige uit de dertiende eeuw die standhoudt.

(c) foto en bron: www.entornoajerez.com