Het Castillo de Lopera is een imposante vesting in de Spaanse provincie Jaén. In 1240 schonk koning Ferdinand III de Orden van Calatrava een uitgestrekt stuk grond als beloning voor hun verdedigende rol tijdens de christelijke herovering. Het resultaat? Deze indrukwekkende vesting van 3.500 vierkante meter, uniek in de provincie.

Tot de 19e eeuw was het kasteel eigendom van de Calatrava-orde. Bij de onteigening van Madoz kwam de vesting in handen van Alonso Valenzuela, een invloedrijke burgemeester en Cortes-afgevaardigde. Zijn nazaten erfden het kasteel, totdat het in 2002 gemeentelijk bezit werd. Een jaar later sloot de vesting zich aan bij de Ruta de los Castillos y las Batallas, de route van kastelen en veldslagen.

Twee majestueuze torens

De Torre Santa María, een van de hoofdtorens, herbergt een gotische kapel uit 1535. Juan Pacheco, commandant van de Calatrava-orde, liet deze bouwen met een renaissance-stucwerkfries waarop het familiewapen prijkt. De toren had aan de voorkant een klokkentoren die tijdens de Spaanse Burgeroorlog dienst deed als vliegtuigwachtpost. Bij het naderen van vliegtuigen luidden de klokken hard om inwoners te waarschuwen voor bombardementen.

In de Torre San Miguel bevond zich een middeleeuws duivenhok: kleivazen aan de muur gemetseld. Na de burgeroorlog vestigde de duivenliefhebbersvereniging van Córdoba zich hier permanent. Beide torens zijn verbonden door twee muursegmenten en vormen samen het hart van de binnenste vesting.

Van tabaksdroogplaats tot bruidspaleis

Het kasteel heeft in de 20e eeuw talloze functies gehad. Het diende als tabaksdroogplaats, bioscoop, theater, olijvenbedrijf en wijnbodega. Later werd het zelfs een bruidspaleis. Deze veelzijdigheid toont hoe het bouwwerk zich telkens opnieuw aanpaste aan de behoeften van de gemeenschap.

De recente archeologische opgravingen brachten talrijke graven aan het licht, zowel binnen als buiten de muren. Deze vondsten stammen uit verschillende historische periodes en vertellen over de vele generaties die hier leefden.

De mysterieuze schat

Elk echt kasteel verdient een legende. In 1466 begroeven bewoners na een aanval een kostbare schat nabij de borstwering. Eind 19e eeuw begon Rafael Valcárcel met graven. Hij liet zijn dienstmeid Domitila Aviño hypnotiseren om de locatie te bepalen. Een lange tunnel ontstond van de Calle Sagasta tot aan het Plein van de Triomf. Het resultaat? Alleen enkele kleipotten en wat munten.

In 1927 dook bij bouwwerkzaamheden een terracotta beeld op van Nuestra Señora de la Cabeza. De vondst zorgde voor opschudding: volgens geruchten moest de schat vlakbij liggen. Of iemand hem daadwerkelijk vond? Dat blijft tot vandaag onbekend.

Een architectonisch meesterwerk

Het kasteel heeft een onregelmatige vijfhoekige plattegrond met twee delen. De buitenste ring bestaat uit muursegmenten met vijf verdedigingstorens. Het binnenste gedeelte wordt gedomineerd door de Torres de San Miguel en Santa María. De San Miguel-toren bewaakte de toegang tot het alcázar. De beschadigingen van een projectiel uit de Burgeroorlog zijn nog altijd zichtbaar. Momenteel is er een museum over de Slag bij Lopera.

De Santa María-toren, ook wel de Eerbetoon-toren, had twee verdiepingen. De onderste ruimte werd in de 16e eeuw omgebouwd tot gotische kapel toen het kasteel een adellijke residentie werd. In de 20e eeuw volgde opnieuw een verbouwing tot woonruimte.

Restauratie en herbestemming

Halverwege de vorige eeuw ontstond er een wijnbodega binnen de muren. Dit veranderde de oorspronkelijke structuur ingrijpend. De valse poort verdween, de klokkentoren van de Santa María-toren maakte plaats voor kantelen en er kwam een grote hal met druiventrechter.

Dankzij restauratiewerk kreeg het kasteel zijn oude glorie terug. Vandaag is er een bezoekerscentrum gewijd aan de Orden van Calatrava, de Slag bij Lopera en de recente bodegatijd. De vesting vormt samen met Casa de la Tercia het belangrijkste monument van Lopera en een hoogtepunt op de route van kastelen en veldslagen.

Plan je bezoek

Het kasteel werd in 1991 uitgeroepen tot cultureel erfgoed. In 2003 sloot het aan bij de Ruta de los Castillos y las Batallas door Jaén. Bij binnenkomst via de hoofdingang tegenover het gemeentehuis zie je hetzelfde beeld als een 13e-eeuwse bewoner.

Toegangsprijzen

Regulier tarief: €4
Groepen vanaf 20 personen: €3 per persoon
Gepensioneerden en personen met een beperking: €2
Jongeren (10-16 jaar), jongerekaart of studenten: €2

Alle tickets zijn inclusief een bezoek aan La Tercia.

(c) foto en bron: www.loperaturismo.es