Een kalkstenen reus midden in de vlakte

Cerro del Mencal springt direct in het oog als je de vlakte van de Hoya de Guadix-Baza doorkruist. Deze imposante berg ligt bij het dorp Pedro Martínez, in het noordoosten van de provincie Granada. In een landschap dat verder vrij vlak oogt, torent El Mencal als een eenzame kalkrots omhoog. Geologen noemen zo'n verschijnsel een inselberg: een geïsoleerde berg of heuvel die opduikt uit een vlakte.

Miljoenen jaren geologische geschiedenis in één berg

De basis van El Mencal bestaat voornamelijk uit kalksteen uit het Jura en Krijt – oftewel gesteente dat tussen de 200 en 100 miljoen jaar oud is. Destijds bevond dit gebied zich onder water, wat je vandaag nog kunt aflezen aan de fossielen van zeedieren in de rotsen. Pas veel later, tijdens de vorming van de Cordillera Bética, kwamen deze lagen omhoog. Wat je nu ziet, is het resultaat van miljoenen jaren aan geologische activiteit, erosie en plooiing.

Contrasten tussen berg en vlakte

De zuidzijde van El Mencal markeert het begin van een compleet ander landschapstype: de Hoya de Guadix. Deze uitgestrekte, bijna cirkelvormige vlakte ligt op zo’n 1000 meter hoogte en is volledig omgeven door bergen. De vlakte is ontstaan uit een grote sedimentaire kom, waar zich eerst zeewater, daarna meren en uiteindelijk rivieren bevonden. In de loop van 14 miljoen jaar verzamelden zich hier dikke pakketten zachte sedimenten. Nu zie je er grillige erosielandschappen, steile wandjes, kloven en kleurschakeringen die op een schilderij lijken.

Natuur met karakter

De flanken van El Mencal zijn bedekt met een klassiek mediterraan landschap. Denk aan uitgestrekte eikenbossen, geurige struiken, en hier en daar een dennenbos. Aan de voet van de berg wordt het droger en kaler, met lage struiken en landbouwgrond. Deze overgangszones trekken allerlei dieren aan, waaronder bijzondere steppevogels. Het gebied is bovendien rijk aan archeologische resten, zoals megalieten en grafstructuren bij de rivier de Fardes.

De Ruta del Mencal: wandelen door tijd en landschap

Wie zin heeft in een stevige wandeling met uitzicht en inhoud, zit goed met de Ruta del Mencal. Deze route brengt je langs geologische formaties, oude fossielen, mediterrane bossen en culturele bezienswaardigheden. Je wandelt als het ware door een geschiedenisboek van steen, aarde en menselijk leven.

Een leesbaar landschap

Het mooie aan dit gebied is dat je het landschap als een verhaal kunt lezen. De geologische lagen, de sedimenten, de erosie – alles vertelt iets over hoe dit gebied zich heeft ontwikkeld. Eerst was er zee, daarna een afgesloten meer, en uiteindelijk een vlakte waar rivieren het voor het zeggen kregen. Vandaag stroomt het water via het riviertje de Guadiana Menor richting de Guadalquivir en uiteindelijk de Atlantische Oceaan.

Kortom: El Mencal en de omliggende vlakte vormen samen een bijzonder decor vol natuur, geologie en cultuur. Het is een plek waar stilte, uitzicht en geschiedenis elkaar ontmoeten.

(c) foto en bron: andaluciarustica.com