Ruig, eerlijk en vol karakter

El Cerro de Andévalo ligt in de Spaanse provincie Huelva, midden in het Andevalo-gebied — een streek die de mensen er al eeuwenlang weet te voeden, ondanks de harde, droge grond. Er gaat een legende dat de duivel dit land schiep terwijl God rustte. Of dat klopt weet niemand, maar het zegt wel iets over hoe weerbarstig dit landschap is. Rotsachtig, dor, maar ook verrassend rijk aan leven.

Wat er groeit en bloeit

De eikenbossen — de typische dehesa — domineren het landschap, samen met lage struiken zoals rozemarijn, cistus en lavendel. Die cistus, met zijn witte bloemen, kleurt het landschap maandenlang. Tussen de struiken wemelt het van patrijzen, konijnen en wilde zwijnen. Dat laatste dier is uitgegroeid tot het symbool van deze streek.

De landbouw draait op granen, kleinschalige moestuinen voor eigen gebruik en schapenhouderij die al eeuwenlang tot de belangrijkste van de hele provincie Huelva behoort. De Andevalo-schapekaas is ferm op smaak en bekend ver buiten de regio. De verse kaas — lokaal gewoon "quesá" genoemd — wordt bijna op bestelling gemaakt en traditioneel bij de koffie van de middag gegeten.

Vee- en varkenshouderij completeren het plaatje. Activiteiten die vroeger uitblinken kenden en de laatste jaren opnieuw worden versterkt, met producten die moeiteloos de concurrentie aankunnen op bredere markten.

Honing uit eigen bijenkorf

Veel families in El Cerro houden bijenkorven op hun eigen stuk grond. Dankzij de enorme variatie aan wilde bloemen in de omgeving levert dat een honing op van uitzonderlijke kwaliteit. Ambachtelijk geproduceerd, lokaal verbruikt — maar zeker de moeite waard om mee naar huis te nemen.

Rode rivieren en mijngeschiedenis

Het landschap heeft ook een rauwere kant. De rivieren kleuren rood door mineraalresten die eeuwenlang werden uitgespoeld. El Cerro ligt midden in de Iberische Pyrietgordel, een zone vol mijnbouw. Jarenlang werd hier pyriet en andere mineralen gedolven, wat aan veel inwoners werk gaf. Pas in de jaren zestig van de vorige eeuw zette een economische crisis een streep door de meeste mijnactiviteiten en sloten de exploitaties één voor één hun deuren.

Toekomst met ambitie

Vandaag werkt El Cerro de Andévalo volop aan uitbreiding van de landbouwsector. De komst van irrigatiewater wordt gezien als de grote doorbraak die de streek eindelijk de positie kan geven die ze verdient in de regio. De combinatie van ambachtelijke producten, rijke natuur en taaie ondernemersgeest maakt dit dorp tot meer dan alleen een stipje op de kaart van Huelva.

Van middeleeuws privilege tot eigen gemeente

De geschiedenis van El Cerro de Andévalo begint formeel op 15 juni 1251. Op die dag verleende Ferdinand III van Castilië aan de stad Sevilla — net heroverd op de Moren — het bezitsrecht over uitgestrekte gebieden, waaronder het Andevalo-gebied. Twee jaar later, in 1253, bevestigde zijn zoon Alfonso X dit privilege en breidde het verder uit.

Vroege nederzettingen en wisselvallige tijden

De eerste concrete nederzetting in dit gebied dateert van 1290: het dorpje Castillejos. In 1293 gaf koning Sancho IV opdracht tot de bouw van een reeks kastelen, waarna nederzettingen als Encinasola en Cumbres de Enmedio ontstonden. In 1299 volgde een weiderecht bij het kasteel van Alhaje, vlak bij het huidige La Puebla de Guzmán.

In 1309 legde de koninklijke vertegenwoordiger Juan García een gemeenschappelijke weide aan voor nieuwe bewoners in Cabeza de Andévalo — waarbij hij rekening hield met de al ontgonnen gronden van pioniersfamilie Julián Pérez en zijn broers.

El Cerro zelf wordt in 1387 vermeld als verlaten dorp, samen met het nabijgelegen La Nava. Maar die situatie duurde niet lang. Veertig jaar later, in 1427, was het dorp opnieuw bewoond en had het al een eigen gevangenis — een teken van enige bestuurlijke structuur. Toch verwoestten de oorlogen tussen Castilië en Portugal in 1479 opnieuw grote delen van de streek.

Een definitief nieuw begin in 1502

Pas in 1502 is er sprake van een definitieve heropbouw. Volgens eigen opgave telde El Cerro op dat moment 220 belastingplichtige huishoudens, inclusief weduwen en minderjarigen. Vanaf dat moment begon het dorp stelselmatig aan zijn toekomst te bouwen.

Een actieve zestiende eeuw

De zestiende eeuw was voor de inwoners — de cerreños — er een van voortdurende juridische strijd om meer gemeentelijk grondgebied, maar ook van opbouw. Ze bouwden een parochiekerk, stichtten religieuze broederschappen, richtten kapellanijen op en openden een ziekenhuis. Ze leefden onder de Sevilliaanse verordeningen, regelden hun eigen gemeentelijke administratie en hadden notarissen die alles officieel vastlegden. Sommigen stuurden hun kinderen zelfs naar de universiteit van Salamanca.

Zeventiende en achttiende eeuw: groei ondanks tegenslag

De oorlog met Portugal in de zeventiende eeuw bracht economische en demografische moeilijkheden. Toch wist de gemeenschap zich telkens te herpakken. De instelling van Sint-Benedictus als patroonheilige liet een diepe civiek-religieuze indruk na die tot op vandaag merkbaar is in de lokale tradities.

In de achttiende eeuw breidde de parochiekerk "Nuestra Señora de Gracia" twee keer uit. Er kwamen twee Grammaticascholen en een Latijnse leerstoel. El Cerro investeerde zichtbaar in onderwijs en gemeenschapsleven.

Negentiende eeuw: Franse troepen en mijnkoorts

De eerste jaren van de negentiende eeuw stonden in het teken van de aanwezigheid van Franse en Spaanse troepen in de dorpskern zelf. De Fransen richtten vernielingen aan, de Spanjaarden eisten zware oorlogskosten.

Daarna volgde een periode van herstel en groei. El Cerro werd een gerechtelijk district van de provincie Huelva. De onteigening van kerkelijke en burgerlijke goederen — de desamortización — zette het grondbezit op zijn kop. En dan was er de mijnkoorts, aangewakkerd door de Franse ingenieur Deligny: aan het einde van de negentiende eeuw waren er bijna 600 mijnconcessies aangevraagd in de streek.

Twintigste eeuw: infrastructuur en gemeenschapsleven

In de eerste helft van de twintigste eeuw bleef El Cerro investeren in zichzelf. Er kwam een overdekte markthal, een kazerne voor de Guardia Civil, een radiostation en een elektriciteitsmaatschappij. Een Muziekacademie en een Recreatiekring zagen het licht. En voor het eerst werd er voetbal gespeeld in het dorp — een mijlpaal die misschien wel symbolischer is dan hij lijkt.

(c) foto en bron: www.elcerrodeandevalo.es