Osuna in de provincie Sevilla is geen alledaagse Andalusische stad. Wie door de straten loopt, stuit op de ene na de andere paleisfaçade — soms toegankelijk, vaak privé, altijd de moeite waard om bij stil te staan. Deze stad ademt 18de-eeuwse rijkdom, en dat zie je in elke steen.

Voormalig Cepeda-paleis

Halverwege de 18de eeuw bouwden de graven van Cepeda hun stadspaleis aan La Huerta 10. De barokke façade is ingetogen maar krachtig: pilasters omlijsten de deuropening, een prachtig balkon wordt bekroond door het familiewapen, geflankeerd door twee vrijwel levensgrote hellebaardiers. Talrijke ramen met smeedijzeren sierstukken doorboren de brede gevel.

Het interieur werd grondig verbouwd. Een brede trap leidt naar een verdieping, bekroond door een majestueuze koepel met schilderingen. In de hal hangt een afbeelding van de heilige Teresa van Ávila — het beroemdste lid van de familie Cepeda. Het paleis is gesloten voor publiek.

Paleis van de Markies van La Gomera

Het meest opvallende paleis van Osuna staat aan het Marquesplein. De façade, gebouwd tussen 1764 en 1765 door Juan Antonio Blanco, trekt meteen de aandacht: Toscaanse zuilen in paren, een weids artistiek balkon en een kroonlijst met kanonvormige waterspuwers. In de rechterhoek rijst een uitkijktoren op met een doorlopend balkon. De coloniale stijlinvloeden geven het geheel iets onverwachts voor een Spaanse provinciestad.

Binnenin zijn de privékapel en het cassetteplafond boven de patio-corridor de absolute blikvangers. Het paleis dateert uit circa 1770 en werd gebouwd ter ere van Don Andrés Tamayo y Barona. Vervolgens verwierf hij de markiesstitel van Casa Tamayo. Vandaag huisvest het gebouw het Hotel en Restaurant Marqués de la Gomera — een van de mooiste adressen om te overnachten in de regio.

Huis Los Rosso — Calle Sevilla 39

Tegenover het paleis Govantes y Herdara verrijst de toren van het huis Los Rosso, een grillige constructie die de ingang van het pand omhult. Achter die toren schuilt een patio van uitzonderlijke afmetingen voor Osuna: rechthoekig van opzet, met een fontein in het geometrische middelpunt en twee overdekte galerijen boven elkaar.

Aan de buitenzijde flankeren twee volledige zuilen op voetstukken de overdekte deuropening. Daarboven een mixtilineair balkon, een stenen reliëf met het adellijke wapen en de insignes van de stichters. Privé, niet toegankelijk voor bezoekers.

Huis Los Torres — Calle Sevilla 31

De façade van dit 18de-eeuwse huis combineert coloniale invloeden met moorse en islamitische elementen — een mengeling die je zelden zo expliciet terugziet. Centraal staat een stenen hoofd dat het golvende balkon ondersteunt: een verschrompelde sfinx die de blik stuurt naar het wapen met de spreuk 'Torres door de genade van God'. De lijst van bogen, zuilen en pilasters met halfverheven reliëf maakt van deze gevel een architecturaal statement. Privé, niet toegankelijk.

Huis van de Graaf van Puerto Hermoso — Calle Sevilla 36

Dit hoekpand, gevormd door de hoek van Calle Sevilla en Calle del Santísimo, heeft een bijzondere ontstaansgeschiedenis: de uitkijktoren bleef onafgebouwd. De sobere hoofdingang dateert uit het einde van de 16de eeuw, met een overdekkende opening en gegroefde pilasters die de overgang naar de vroege barok markeren. De vier uitspringende sluitingen geven de gevel ritme en leven. Privé, niet toegankelijk.

Huis van het Markizaat van Campo Verde — Calle Sevilla 33

Een van de weinige overgebleven voorbeelden van 16de-eeuwse burgerlijke architectuur in Osuna. De gevel functioneert als een stenen canvas: een breed kader van zandsteen met concentrische reliëfs, een metalen traliewerk met kroon, en twee slanke halfzuilen die een vegetaal kraagstuk dragen. De witgepleisterde voetstukken verdwijnen bijna in de muurvlakte. Privé, niet toegankelijk.

Paleis Govantes y Herdara — Calle Sevilla 44

Dit voormalige gerechtsgebouw draagt het bouwjaar 1738 in de rotsachtige façade. De compositie volgt het klassieke schema van Osuna's stadspalansen: twee verdiepingen, een kroonlijst doorbroken door twee pinakels, een brede koetspoort en een balkon op de bovenverdieping. De salomonische zuilen op de begane grond zijn opmerkelijk — identiek aan die in de kapel van Jesús Nazareno in de kerk van La Victoria. Wel zijn ze hier zonder verguldsel. Het familiewapen prijkt op de deurlatei. Privé, niet toegankelijk.

San Pedro 21

Het balkon boven huisnummer 21 lijkt te groot voor de gevel — en dat is precies de bedoeling. Het wankele, mixtilineaire fronton breekt door de dakrand, en maakt van een bescheiden deuropening iets monumentaals. Pilasters en verdiepte cassettes completeren het geheel. Privé, niet toegankelijk.

Paleis van de familie Arjona y Cubas

Een Galicische familie die tijdens de Reconquista naar Andalusië trok en zich in de 18de eeuw in Osuna vestigde. Uit dit paleis kwamen twee bekende namen voort: Manuel María en José Manuel de Arjona y Cubas, ook wel 'Asistente Arjona' genoemd. Het gebouw bleef tot 1862 in familiehanden. Daarna kende het verschillende eigenaars. Sinds 1979 stelt de Lokale Agrarische Kamer van Osuna het pand ter beschikking als museum aan de gemeente.

Het paleis is opgebouwd rond vier patio's, waarvan de hoofdpatio Dorische zuilen heeft met arcades aan alle vier zijden en een fontein van kalksteen in het midden. Het Osuna Museum en het toeristenbureau zijn er nu in gehuisvest. Bezoekers lopen door de verschillende zalen van het paleis. In enkele daarvan is een aantal fresco's op de plafonds bewaard gebleven. Het gebouw is volledig toegankelijk: er is een lift naar de eerste verdieping, een traplift, informatiepanelen in meerdere talen inclusief braille, en inductielussen aan de balie en in de vergaderzaal.

Paleis van Miguel Reina y Jurado — Calle San Agustín 4

In 1765 vroeg Miguel de Reina y Jurado toestemming aan de gemeenteraad om een stenen deuropening in sepia-tint te plaatsen — zo imposant dat ze op het trottoir zou uitsteken. Het paleis had een patio met arcades op beide verdiepingen en een monumentale trap. De bouw van het postkantoor in de jaren 1970 vernietigde het grootste deel van het pand. Wat resteert, is de stenen façade: twee krachtige gegroefde zuilen op bolle voetstukken, een levendig balkon en een mixtilineair stofkap met het familiewapen. De fijnheid van het beeldhouwwerk doet denken aan de steenhouwers van Estepa. Vooral de familie Blanco is bekend. Gesloten voor publiek.

San Pedro 2

Op de hoek van Calle San Pedro valt een 17de-eeuwse deuropening op met een latei van wigstenen, gekussende schachten en kleine gegroefde pilasters. Het balkon oogt als een latere metalen toevoeging, los van het stenen geheel. Opvallender nog is het tweede balkon: een kleine rechthoekige opening geeft over in een gebogen plaat die de hoek van het gebouw omrondt. Zo neemt het een stukje Calle San Pedro mee naar Calle Carrera. Privé, niet toegankelijk.

San Pedro 24

Een lange, volledig witte façade, verticaal onderverdeeld door de lichte uitsprong van pilasters: Dorisch op de begane grond, Ionisch op de verdieping. Ze worden slanker naarmate ze hoger gaan, bijna té slank — maar bovenaan houden ze de geglazuurde vazen van de balustrade overeind, die in groen en geel opvallen tegen de lucht. Privé, niet toegankelijk.

San Pedro 26

Dit bescheiden pand herbergt een van de weinige nog bewaarde 16de-eeuwse binnenplaatsen van Osuna. De patio onderging ingrijpende verbouwingen, maar de oorspronkelijke kenmerken zijn nog herkenbaar: onregelmatige bogen en sombere zuilen die het verleden in zich dragen. Privé, niet toegankelijk.

San Pedro 27

De blikvangers op deze gevel zijn de stenen platen die de muren bekleden, omstreeks 1773 uitgehouwen als een golvende rok van tegels — de golvende kroonlijst eronder doet denken aan water dat over een kleine waterval glijdt. Daarna volgen meer verrassingen: een krachtige dakrand, een entablatuur die de gevel horizontaal doorsnijdt en aan Florentijnse architectuur doet denken, drie openingen op de begane grond met halfzuilen en pilasters, gladde schachten met Dorische kapitelen, en pinakels die per niveau van vorm verschillen naargelang ze op een rechthoekige of halfronde schacht rusten. Privé, niet toegankelijk.

(c) foto en bron: turismodeosuna.es