Las Albuñuelas is een klein dorpje aan de zuidoostelijke rand van de Sierra de la Almijara in de provincie Granada, ingeklemd langs het ravijn dat lokaal bekendstaat als de Río Santo. Het dorp telt drie wijken: de Barrio Alto, de Barrio de la Iglesia en de lager gelegen Barrio Baja. Precies in dat dorpsweefsel staat een toren die de meeste voorbijgangers nauwelijks opvalt. De Torre del Tío Bayo staat niet op een heuvel of achter een hek. Hij staat gewoon tussen de huizen in, als een buur die er altijd al was.

Een toren tussen de gevels

De toren heeft een rechthoekige plattegrond van 7,75 bij 6,45 meter. De muren zijn maar liefst 1,75 meter dik en de toren reikt meer dan acht meter de hoogte in. Lang was hij eigendom van een dorpsbewoner die hem als veekraal gebruikte. Niet bepaald het meest glamoureuze lot voor een middeleeuwse wachttoren, maar wel een bewijs dat de toren stevig genoeg was om de tand des tijds te doorstaan.

Schade door een aardbeving

Rond een eeuw geleden trof een aardbeving deze regio. De bovenste zone van de zuidgevel en het bovenste deel van de westgevel bezweken. Bij de herstelwerken koos men voor baksteen, wat duidelijk zichtbaar is. Dat geeft de toren zijn ietwat hybride uitstraling: oude steen onderaan, nieuwer metselwerk bovenaan.

Twee bouwtechnieken in één toren

Het onderste deel is opgetrokken uit breuksteen, samengehouden met een mortel van kalk en zand. In de hoeken zijn zorgvuldig bekapte blokken verwerkt, een teken van vakmanschap. Daarboven gaat de constructie over in tapial, een bouw techniek waarbij een mengsel van steen en zand laag per laag wordt aangestampt. Op meerdere plaatsen is nog een roodachtige pleisterlaag bewaard. Die geeft het geheel een egaal, vlak aanzicht dat ooit de hele toren bedekte.

Toegang en lichtopening

De huidige ingang bevindt zich aan de zuidkant van de toren. Of dit ook de oorspronkelijke toegang was, is niet zeker. In het bovenste derde deel zit een smal, spitsboogvormig raam in baksteenmetselwerk. Dat venster is klein, maar laat wel degelijk licht binnen in de toren.

Drie verdiepingen en een gewelf

Binnenin is de toren momenteel onderverdeeld in drie niveaus. Het meest opvallende element bevindt zich ter hoogte van de tweede verdieping: daar zijn de aanzetten van een gewelf nog zichtbaar in het metselwerk. Dat gewelf sloot de toren oorspronkelijk af aan de bovenzijde. Daarboven bevond zich een vierkant platform dat als uitkijkpost diende. Een eenvoudige maar doeltreffende constructie voor surveillance over het omringende landschap.

Een stukje Andalusische militaire geschiedenis

De Torre del Tío Bayo is geen imposant kasteel en trekt geen busladingen toeristen. Toch vertelt deze toren veel over de manier waarop de Andalusische bevolking eeuwen geleden haar dorpen beschermde. Kleine, stevige torens verspreid door het landschap, altijd in zicht van het volgende dorp. Wie goed kijkt in Las Albuñuelas, ziet de geschiedenis letterlijk in de gevels staan.

(c) foto en bron: www.adurcal.com