Villaharta ligt verscholen in de heuvels van Sierra Morena, in het noorden van de provincie Córdoba. Dit kleine witte dorp ziet eruit alsof de tijd er heeft stilgestaan. Witte huizen tussen olijfbomen, steile straatjes en een hemel vol sterren. Villaharta heeft zelfs een Starlight-certificaat gekregen, wat betekent dat de nachtelijke hemel er vrijwel vrij is van lichtvervuiling.

Het bijzondere aan dit dorp? De minerale bronnen die hier al sinds de 19e eeuw beroemd zijn. In die tijd kwamen mensen van over de hele wereld naar Villaharta om te kuren met het bijzondere water. Tegenwoordig kun je de bronnen bezoeken via prachtige wandelroutes door de Andalusische natuur.

Waarom Villaharta de moeite waard is

De combinatie van geschiedenis, natuur en rust maakt Villaharta bijzonder. Je wandelt hier over paden die ruim honderd jaar geleden al werden gebruikt door mensen die naar de kuuroorden kwamen. De bronnen liggen verstopt in de bossen, vaak herkenbaar aan het roodoranje water en kleine paviljoenachtige bouwsels eromheen.

Het dorp zelf is klein maar charmant. Via de Avenida Andalucía loop je zo het centrum in, met aan beide kanten straatjes die omhoog klimmen. Tussen de witte huizen staan her en der olijfbomen, een typisch beeld voor deze streek.

De heilzame bronnen van Villaharta

De Fuentes Agrias (zure bronnen) maakten Villaharta in de 19e en begin 20e eeuw wereldberoemd. Het water bevat ijzer en bicarbonaat en zou helpen tegen diabetes, nierklachten en huidproblemen. Het kenmerkende oranje-rode water komt door het hoge ijzergehalte.

Er waren destijds twee grote kuuroorden: Balneario de Fuente Agria en Balneario de Santa Elisa (ook wel Peñas Blancas genoemd). Hier logeerden bezoekers om kuren te ondergaan met het minerale water. Van de kuuroorden rest nu vooral de romantiek van vervallen bouwsels en historische paviljoens bij de bronnen zelf.

De meeste bronnen zijn nog steeds actief. Je kunt het water proeven, al waarschuwt de naam al: het smaakt pittig en zuur. Elke bron heeft zijn eigen karakter en geschiedenis.

De belangrijkste bronnen langs de routes

Fuente Malos Pasos

Deze bron ligt langs de Cañada Real Soriana en het Mozarabische pelgrimspad naar Santiago. Het paviljoen is gereconstrueerd door de gemeente. Het water heeft die kenmerkende rode kleur en een intense smaak. Recent kreeg een tweede bron vlakbij, Malos Pasos 2, officieel de status van "geneeskrachtig mineraalwater" van de Andalusische overheid.

Fuente El Cordel

Een zeshoekig bakstenen paviljoen met een kruisgewelf in regionalistische stijl, gebouwd begin 20e eeuw. Het water is dankzij het ijzer felrood. Deze bron ligt vlakbij La Belleza.

Fuente de La Belleza

Een kleine bron naast El Cordel, herkenbaar aan het oranje water dat diffuus uit de bedding komt. De naam komt doordat het water werd gebruikt voor huidbehandelingen.

Fuente Agria

De beroemdste bron, beschermd door een achthoekig paviljoen van ijzer en rood marmer. Het ontwerp komt van Elías Cervelló, een ingenieur van Openbare Werken die halverwege de 19e eeuw over de genezende krachten hoorde en besloot het terrein te kopen. Het paviljoen was acht meter breed en 15 meter hoog met bliksemafleider, beschilderd in Arabische stijl binnen en Chinese stijl buiten. Deze bron maakte Villaharta echt beroemd.

Fuente La Lastrilla

Je moet voor deze bron een mooi pad volgen langs een beek. Na 500 meter kom je bij rotsachtig terrein waar het water uit een spleet in de rots komt, herkenbaar aan de oranje kleur. Een muurtje houdt het water tegen zodat het via een metalen pijpje naar beneden stroomt.

Fuente Boca del Infierno

Bron met een dramatische naam (Hellemond), te bereiken via het pad naar het klooster van Pedrique. Het water ging via een soort aquaduct naar de kuuroordpaviljoen. Nu stroomt het direct de beek in.

Fuente de San Rafael

Deze bron met koolzuurhoudend water hoorde bij het kuuroord Santa Elisa. Er hangt nog een oude tegel van de heilige Rafaël, naar wie de bron is vernoemd. Het historische paviljoen staat er nog, evenals de ruïnes van het kuuroord in de schaduw van Loma del Parralejo.

Fuente La Lastra

Ruim 200 meter stroomafwaarts van de Fuente de San Rafael vind je een oude brug. Vanaf daar leidt een pad naar de ruïnes van het paviljoen, 100 meter verderop. De bron zelf ligt onder puin en braamstruiken, maar de vervallen resten van het kiosque hebben nog altijd een romantische uitstraling.

Wandelroute 1: Ruta de las Fuentes Agrias (korte versie)

Afstand: 8,4 km (rond)
Tijd: 3 uur
Moeilijkheidsgraad: Makkelijk
Ondergrond: Onverharde wegen, paden, rivierbedding
Bewegwijzerd: Ja
Geschikt voor: Wandelen, paardrijden, mountainbiken

Deze route verbindt oude paden, veedrijfroutes, de langeafstandswandelpaden GR-48 en GR-40, en het Mozarabische pelgrimspad (etappe Cerro Muriano – Villaharta). Je passeert de bronnen Boca del Infierno, La Belleza, El Cordel, Malos Pasos, La Lastrilla en Fuente Agria.

Start bij Parque de Elías Cervelló, vernoemd naar de ingenieur die de bronnenexploitatie mogelijk maakte. Dit park ligt in het centrum van Villaharta.

Wandelroute 2: Ruta del Balneario de Santa Elisa

Afstand: 7,7 km (rond)
Tijd: 3 uur
Moeilijkheidsgraad: Makkelijk
Ondergrond: Onverharde wegen, paden, rivierbedding
Bewegwijzerd: Alleen binnen de gemeente Villaharta
Geschikt voor: Wandelen, paardrijden, mountainbiken

Deze route brengt je langs de oude paden die de kuurgangers gebruikten om bij de bronnen San Rafael en La Lastra te komen. Je wandelt letterlijk in de voetsporen van mensen die eind 19e, begin 20e eeuw hierheen kwamen voor medische behandelingen.

Wandelroute 3: Complete route langs alle bronnen

Afstand: 13,3 km (rond)
Tijd: 4 tot 5 uur
Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld
Ondergrond: Onverharde wegen, paden, rivierbedding
Bewegwijzerd: Alleen binnen de gemeente Villaharta
Geschikt voor: Wandelen, paardrijden, mountainbiken

De langste versie combineert beide kortere routes en neemt je mee langs alle bronnen: Malos Pasos, La Belleza, La Lastrilla, El Cordel, La Lastra, San Rafael en Fuente Agria. Je loopt door dichte bossen die al bestonden toen de kuuroorden nog vol gasten zaten.

Wandelroute 4: Camino del Molinillo – Arroyo de las Serranas

Afstand: 2,6 km (heen en terug)
Tijd: 2 tot 3 uur inclusief stops
Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld
Ondergrond: Onverharde wegen, paden, rivierbedding
Bewegwijzerd: Ja
Geschikt voor: Wandelen, paardrijden, mountainbiken

Een korte maar interessante lineaire route door een gebied rijk aan planten, vogels, paddenstoelen en panorama's. Met geluk zie je roofvogels jagen. Gevorderde natuurliefhebbers herkennen misschien sporen van wilde zwijnen of herten.

In de herfst groeit er van alles aan paddenstoelen, die je mag verzamelen als je de natuur respecteert. Fotografen kunnen hier spectaculaire panorama's vastleggen.

Wandelroute 5: Camino de las Monjas – Merendero de las Serranas

Afstand: 5 km (halfrond)
Tijd: 1,5 uur
Moeilijkheidsgraad: Makkelijk
Ondergrond: Onverharde wegen, paden, rivierbedding

Deze route loopt door de gebieden Las Serranas (vernoemd naar de gelijknamige beek) en Las Viñas (de wijngaarden, die hier vroeger stonden). De paden werden veel gebruikt door vrouwen uit Villaharta die hun was bij de beek gingen doen, en door boeren en muilezeldrij vers die landbouwproducten transporteerden.

Langeafstandswandelpaden en pelgrimsroute

Villaharta ligt aan twee langeafstandswandelpaden (GR-48) en het Mozarabische pelgrimspad naar Santiago de Compostela. De GR-48 heeft twee etappes die door Villaharta lopen:

• Cerro Muriano – Villaharta: 21,4 km, ongeveer 5 uur
• Villaharta – Obejo: 18,2 km

Het Mozarabische pelgrimspad is volledig bewegwijzerd door Villaharta. De etappe Cerro Muriano – Villaharta eindigt hier, waarna de route verdergaat richting Alcaracejos in de comarca Los Pedroches.

Deze pelgrimsroute volgt de historische paden die christelijke pelgrims uit Andalusische steden in Al-Andalus gebruikten tijdens de Middeleeuwen. Tegenwoordig begint het Mozarabische pad in verschillende Andalusische steden (Almería, Málaga, Granada, Jaén, Córdoba) en sluit aan op de Vía de la Plata in Extremadura.

Praktische tips voor wandelaars

Alle routes beginnen bij het Parque de Elías Cervelló in het centrum. Je vindt de wandelkaarten ook op Wikiloc, zodat je ze op je telefoon kunt volgen.

Neem voldoende water mee, vooral in de zomer. Andalusië wordt heet. De bronnen langs de routes zijn interessant om te proeven, maar vervangen natuurlijk niet je eigen drinkwater.

Sluit alle hekken die je passeert weer. Gooi geen afval in de natuur. De inwoners van Villaharta zijn trots op hun natuurlijke omgeving en zorgen ervoor dat die in topconditie blijft voor bezoekers.

De beste periodes om te wandelen zijn voorjaar (maart tot mei) en herfst (september tot november). In de zomer kan het overdag te warm worden voor lange tochten. Winter is mild maar kan regenachtig zijn.

Bereikbaarheid

Villaharta ligt ongeveer 40 kilometer ten noorden van Córdoba. Via de N-432 richting Almadén kom je via Cerro Muriano in Villaharta. Er rijden ook bussen vanuit Córdoba, maar met een auto ben je flexibeler voor het bezoeken van de wandelroutes.

Het dorp zelf is klein. Parkeren bij het Parque de Elías Cervelló is meestal probleemloos. Daar begint de bewegwijzering van de wandelroutes.

(c) foto en bron: www.turismodevillaharta.com