Villaviciosa de Córdoba ligt in het zuiden van Spanje en biedt een fijne mix van natuur en cultuur. Het dorpje bestaat pas sinds 15 december 1775, toen het zich afscheidde van Espiel. De naam komt van het beeld van Nuestra Señora de Villaviciosa, meegebracht door een Portugese veehoeder uit Vila-Viçosa. Het dorp groeide uit rond de kruising van twee belangrijke wegen: de route van Córdoba naar Extremadura en de verbinding van Madrid-Toledo naar Sevilla-Cádiz.

Wijnbouw als economische motor

Druiven vormden eeuwenlang de basis van de lokale economie. In de 18e en 19e eeuw breidde de wijngaarden flink uit, vooral tussen Peñas Blanquillas, Nava de Guijo en Fernán Tapón. De wijnluisplaag aan het eind van de 19e eeuw werd bestreden door nieuwe druivenstokken te enten op resistente onderstammen. Tegenwoordig is de wijnbouw minder dominant door lage opbrengsten en hoge exploitatie kosten, maar het blijft een interessant onderdeel van het lokale erfgoed.

Van mijnbouw naar natuurbehoud

Het gebied kent mijnbouw sinds de Romeinse tijd. Eerst ijzer, zilver en lood, later bariet. Door de afgelegen ligging en het grote grondgebied bleef de natuur rond Villaviciosa opmerkelijk intact. In de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw kwamen er veel dennenbossen bij, wat het landschap verrijkte en nieuwe economische kansen bracht via bosbouw en pijnboompitten.

Iglesia de San José: neoclassicistisch kunstwerk

Deze kerk dateert van 1818-1824 en volgt de neoclassicistische stijl. Het interieur heeft één schip met een tongewelf en nissen langs de zijkanten. In het koor hangt een bijzonder houten polychroom beeld van Sint-Judas Thaddeus uit de 17e eeuw. De kerkschat bevat prachtig Córdobaans zilverwerk vanaf de 17e eeuw en is absoluut de moeite waard.

Ermita de Nuestra Señora de Villaviciosa: waar alles begon

Het dorp ontstond rond deze 16e-eeuwse ermita. De legende vertelt dat een herder genaamd Fernando het Mariabeeld uit Portugal meebracht naar de Dehesa de Las Gamonosas. De Portugese autoriteiten grepen hem, brachten het beeld terug, maar het keerde zelf weer terug naar de oorspronkelijke plek. Fernando ontsnapte op wonderbaarlijke wijze uit de gevangenis. De huidige ermita uit de 18e eeuw verving het oorspronkelijke gebouw en kreeg in 1992 een opknapbeurt.

Puente Califal del Guadiato: Moors erfgoed in verval

Deze brug uit de Moorse tijd is de op één na langste van de provincie Córdoba. Oorspronkelijk had hij negen bogen met een horizontaal wegdek, gebouwd uit natuursteen. De constructie dateert vermoedelijk uit de tijd van Abd al Rahman III. Tot het einde van de 19e eeuw liep hier de hoofdroute tussen Córdoba en Villaviciosa. Nu verkeert de brug in slechte staat met een ingestorte pijler en twee verdwenen bogen. Het noordelijke deel stort als eerste in en sommige pijlers hebben gaten aan de basis.

Puente sobre El Guadanuño: architectonisch juweeltje

Deze brug, ook Puente de Los Riscos genoemd, heeft vier bogen: twee halfronde in het midden en twee spitsbogen aan de zijkanten. De pijlers hebben driehoekige stroombrekers aan de stroomopwaartse kant. Met een totale lengte van 45 meter en een maximale hoogte van 7,5 meter is het een indrukwekkend bouwwerk. De brug stamt uit de Omajjaden-periode, specifiek uit de tijd van Abd al-Rahman III. Het natuursteenwerk toont een patroon van afwisselend geplaatste blokken. Momenteel staat de brug er slecht voor met kapotte stroombrekers, gedeeltelijk verdwenen leuningen en begroeiing op het wegdek.

Castillo del Névalo: uitzichtpunt met vergezichten

Dit kasteel troont op een geïsoleerde bergtop van 811 meter in de Sierra de Casas Rubias. Vanaf hier zie je de kastelen van El Vacar, Belmez en Almodóvar del Río, maar ook delen van de provincies Badajoz, Sevilla, Granada, Ciudad Real en Córdoba. Het kasteel zelf is compact met een bijna geometrische plattegrond. De onderste meter bestaat uit natuursteen, daarboven zit leem uit islamitische tijd. Twee torens domineren: een hoge vrijstaande toren en een lagere in het midden van de binnenplaats, waarop nu een uitkijkpost tegen bosbranden staat. Op de binnenplaats ligt een waterreservoir.

De naam Névalo komt waarschijnlijk van het Arabische Hisn Abal, al zijn er meerdere theorieën. Sommigen koppelen het aan Melbal of Andévalo, anderen zien een link met de Keltische god Endovelico. Het kasteel ligt een stevige dagreis van Córdoba en kende zijn glorietijd toen de route van Córdoba naar Badajoz hier nog langsliep.

Recinto fortificado de Cabeza de Vaca: archeologische vindplaats

Aan de rand van het dorp ligt dit archeologisch terrein van ongeveer 1.200 vierkante meter, omgeven door resten van vestingmuren van zandsteen blokken. De gevonden Spaans-islamitische keramiek dateert het gebied in de Middeleeuwen. Het gebied is nu een ruïne en vooral interessant voor archeologen.

Molinos: watergedreven meelfabrieken

Drie historische molens staan nog overeind: Molino de la Tolva, Molino de los Pilones en Molino de la Apretura. Ze liggen aan verschillende beken en gebruikten waterkracht om graan te malen. De constructies zijn voornamelijk van steen en hebben een schacht van 4 meter met een waterrad. Dit type molen is zeldzaam en stamt uit de Arabisch-middeleeuwse periode.

Ermita de San Isidro: romte-bestemming

Deze kleine kapel uit 1960 staat in het gebied Preturilla de Navafresno, 4 kilometer van het dorp. Het gebouw is geïnspireerd op een Argentijnse kapel en gebouwd met lokale materialen zoals leisteen en graniet. De kapel is gewijd aan Sint-Isidorus de Landbouwer en vormt het middelpunt van de jaarlijkse bedevaart.

Wandelen langs de Guadalquivir

De rivier de Guadalquivir biedt verschillende wandelroutes door het natuurgebied. Het landschap combineert dennenbossen uit de jaren 50 met oorspronkelijke vegetatie, wat zorgt voor gevarieerde tochten met mooie vergezichten.

Centro de Interpretación: natuur en tradities onder één dak

Dit interpretatiecentrum informeert bezoekers over de lokale flora, fauna en gebruiken. Een goede eerste stop om het gebied beter te begrijpen.

Mirador de las Siete Peñas: panoramisch uitzicht

Vanaf dit uitkijkpunt zie je de omliggende natuur in al zijn glorie. De zeven rotsen geven het uitzichtpunt zijn naam en bieden fotogenieke vergezichten.

Wijntoerisme: proeven van lokale wijnen

Hoewel de wijnbouw minder dominant is dan vroeger, kun je nog altijd lokale wijnproducties bezoeken en proeven. De wijncultuur zit diep geworteld in de geschiedenis van Villaviciosa.

(c) foto en bron: villaviciosadecordoba.es